Dział: Behawiorysta radzi

Pies jako gatunek wysoce socjalny i terytorialny buduje swoje poczucie bezpieczeństwa na przewidywalności środowiska oraz stabilności więzi społecznych. Wszelkie zmiany w tych obszarach – czy to relokacja terytorialna (przeprowadzka), rekonfiguracja stada (nowy pies), czy ta największa życiowa rewolucja, jak narodziny dziecka – aktywują pierwotne mechanizmy adaptacyjne, które bez odpowiedniego wsparcia mogą ewoluować w lęk, agresję czy depresję. Jak przeprowadzić psa przez życiowe rewolucje, wykorzystując wiedzę o neurobiologii i psiej komunikacji?

Czy zdarzyło Ci się kiedyś, że Twój pies podczas spaceru w tłumie ludzi nagle zamienił się z pogodnego towarzysza w kłębek nerwów? Smycz naprężona jak struna, ciało sztywne, oczy czujne, ogon drżący. A Ty stoisz, próbując zrozumieć, dlaczego coś tak prostego, jak wspólne wyjście na spacer, potrafi zamienić się w emocjonalny chaos. Brzmi znajomo? Jeśli tak, nie jesteś sam.

Wyobraź sobie dwie sceny. W pierwszej pies idący na luźnej smyczy dostrzega na horyzoncie innego czworonoga. Na moment zatrzymuje się, spogląda na swojego opiekuna, po czym spokojnie kontynuuje spacer, ignorując nadchodzącego psa. W drugiej scenie pies w identycznej sytuacji zaczyna szczekać, rzucać się na smyczy, ciągnąć z całej siły, zupełnie „głuchy” na wołania i prośby swojego człowieka. Dlaczego reakcje są tak dramatycznie różne? Czy to kwestia „dobrego wychowania”, treningu, czy może powinniśmy „pogrzebać” zupełnie gdzie indziej? 

Czy zdarzyło Ci się spojrzeć na swojego psa i pomyśleć: „On chyba nigdy się nie męczy”. Biega po mieszkaniu, kręci się od okna do okna, szczeka na każdy szelest, a kiedy wychodzicie na spacer, rusza jak kula wystrzelona z procy. I Ty też wtedy biegniesz – bo przecież nie chcesz, by się frustrował. Tylko że gdzieś po drodze umyka coś fundamentalnego: umiejętność odpoczynku.

Czy naprawdę każdy spacer musi wyglądać tak samo? Ręka zdrętwiała od ciągnięcia, plecy napięte, a w głowie wciąż to samo pytanie: „Dlaczego mój pies tak ciągnie?”. Opiekunowie psów znają ten obrazek aż za dobrze. Poranek, kawa wypita w biegu, smycz w dłoń, drzwi otwarte – i zamiast spokojnego wyjścia zaczyna się wyścig. Pies z nosem przy ziemi, opiekun wlokący się jak worek z piaskiem. Nie ma miejsca na radość, na oddech, na zwykłe cieszenie się chwilą. Spacer staje się próbą sił. Ale czy naprawdę o to chodzi?

Obecnie opieka nad zwierzętami domowymi przeżywa niesamowitą rewolucję. Przenosi się ona z poziomu zaspokajania tylko podstawowych potrzeb biologicznych na poziom uwzględniający w pełni holistyczne podejście do dobrostanu psychicznego, emocjonalnego oraz fizycznego. Wzrasta również świadomość opiekunów na temat złożonych aspektów psychiki zwierząt. Problemy behawioralne stają się częściej zauważalne, a co za tym idzie – o wiele częściej podejmowane są kroki w kierunku leczenia wszelkiego rodzaju dysfunkcji zachowania. 

Scena, którą zna niemal każdy polski opiekun psa. Spokojny spacer, na horyzoncie pojawia się sylwetka psa bez smyczy (i kontroli opiekuna), biegnącego prosto na niego i jego psa. Z oddali dobiega ten jeden, uniwersalny komunikat, który zamiast uspokajać, dla wielu stał się źródłem frustracji: „Spokojnie, on nic nie zrobi! On chce się tylko przywitać!”.

Magdalena Łęczycka-
-Mrzygłód i Natalia Kubiak, specjalistki od psich emocji i komunikacji, w książce 
Psia reaktywność rozkładają 
na czynniki pierwsze zachowania, które wielu opiekunów mylnie odczytuje jako „nieposłuszeństwo” czy „złośliwość”. Pokazują, że za impulsywną reakcją psa najczęściej stoi napięcie, lęk, przebodźcowanie albo… ludzki brak wiedzy. W tym fragmencie książki tłumaczą, skąd naprawdę bierze się reaktywność – i co można zrobić, by pomóc psu odnaleźć spokój.